W dniu 6 maja 2008 r. Rada Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach skierowała do Prezesa Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej Donalda Tuska list otwarty z krytycznymi uwagami odnośnie planowanych reform systemu nauki i systemu szkolnictwa wyższego.

Piknik Naukowy 2008

W dniach 24-27 kwietnia 2008 r. w pensjonacie Biały Orzeł w Brennej odbyła się VII Ogólnopolska Konferencja Kół Naukowych Fizyków "Piknik Naukowy 2008" zorganizowana przez Koło Naukowe Fizyków UŚ.

Patronat nad Konferencją sprawowali Wójt gminy Brenna Pani Iwona Szarek oraz Dyrektor Instytutu Fizyki UŚ prof. dr hab. Krystian Roleder.

Spotkanie w Instytucie Fizyki z przedstawicielami przemysłu i władzami lokalnymi

W dniu 23 kwietnia odbyło się spotkanie Dyrekcji IF i kierowników zakładów z przedstawicielami władz wojewódzkich, samorządowych oraz instytucji gospodarczych i przemysłowych regionu.

Święto Liczby Pi

13 marca o godzinie 9⁴² (3*Pi) w auli im. Andrzeja Pawlikowskiego w Instytucie Fizyki rozpoczęło się Drugie Święto Liczby Pi w Uniwersytecie Śląskim w Katowicach.

Święto trwało dwa dni i w tym czasie w wykładach i konkursach udział wzięły setki osób, głównie uczniowie szkół średnich.

Patrz:

program Święta Pi

program z fizyki

fotoreportaż ze Święta Pi
(25 zdjęć)

Święto Liczby Pi 2007

Wykłady otwarte "Symetria w fizyce" prof. Jerzego Gintera z U. Warszawskiego

W semestrze letnim roku akademickiego 2007/2008 prof. Jerzy Ginter, który należy do czołowych postaci dydaktyki fizyki w Polsce, prowadził otwarte wykłady "Symetria w fizyce".

Doktoranci mogli zaliczyć ten wykład jako przedmiot do wyboru. Zachęcono wszystkich studentów, zwłaszcza studentów lat III-V, do uczestnictwa w tych wykładach.

List otwarty do firm komercyjnych

24 stycznia 2008 roku. List otwarty do firm komercyjnych w sprawie współpracy połączonej z funduszem stypendialnym dla studentów i doktorantów

2007:

Współpraca z Hutą Metali Nieżelaznych "Szopienice SA"

11 października 2007 roku nastąpiło oficjalne podpisanie umowy o współpracy między Uniwersytetem Śląskim a Hutą Metali Nieżelaznych "Szopienice SA".

Prof. Mierzejewski najmłodszym profesorem w historii UŚ

Prof. dr hab. Marcin Mierzejewski z Instytutu Fizyki został najmłodszym profesorem w historii Uniwersytetu Śląskiego

Trzej Nowi Profesorowie Tytularni w Instytucie Fizyki

Akredytacja Instytutu Fizyki

5 lipca 2007 roku Instytut Fizyki uzyskał akredytację Państwowej Komisji Akredytacyjnej.

Honoris Causa dla prof. Bednorza

24 kwietnia 2007 roku odbyła się uroczystość nadania tytułu doktora honoris causa Uniwersytetu Śląskiego Dr. J. Georgowi Bednorzowi, laureatowi Nagrody Nobla z fizyki w 1987 roku.

Instytut Fizyki uruchomił nowy serwis www

20 kwietnia 2007 roku została uruchomiona nowa wersja serwisu internetowego Instytut Fizyki. Archiwalna stara wersja z 20 kwietnia 2007 roku pozostała do wglądu.

Instytut Fizyki organizuje wyjazd grupy nauczycieli do CERN-u

14 kwietnia grupa 40 nauczycieli z województwa Śląskiego (24 osoby), Łódzkiego (10 osób) i Mazowieckiego (4 osoby) oraz trzy osoby z naszej Pracowni dydaktycznej wyjechały do CERN-u na szkolenie. Wyjazd taki mogł się odbyć dzięki inicjatywie CERN-u organizowania tygodniowych programów edukacyjnych dla nauczycieli fizyki w języku narodowym każdego kraju. Jest to pierwszy wyjazd nauczycieli z polski. Następny, ogólnopolski odbędzie się w drugiej dekadzie maja i jest organizowany przez CODN w Warszawie. Takie szczególne wyróżnienie naszego regoinu zawdzięczamy wyjatkowemy zainteresowaniu nauczycieli z naszego województwa pobytem w Katowicach koordynatora całego programu dr Micka Stora. Organizacją całego wyjazdu zajmuje się od początku Pracownia dydaktyki naszego Instytutu. Dużego wsparcia udzielił też Kurator Śląski, organizując pomoc finansową dla uczestników.

Nauczyciele wysłuchają wykładów z elementarnego wprowadzenia do fizyki cząstek elementarnych i jej związków z początkiem i ewolucją Wszechświata. Zapoznają się z działaniem akceleratorów i detektorów. Jako jedna z ostatnich grup zobaczą podziemny detektor ATLAS. Po wakacjach, gdy zostanie uruchomiony duży akcelerator LHC, dostęp do detektora na wiele lat zostanie uniemożliwiony. Nauczyciele będą mieli możliwośc zapoznania się z pokazowymi doświadczeniami z fizyki cząstek w szkole, zobacza zasoby edukacyjne CERN-u , poznają nieformalne sposoby nauczania przez zabawy i opowiadanie historii, a także różne aktywności edukacyjne w innych krajach członkowskich CERN-u.

Inauguracja Święta Pi w Uniwersytecie Śląskim

W dniach 14.3, 15.3, 16.3.2007 roku po raz pierwszy na Uniwersytecie Śląskim miały miejsce obchody Święta Pi (jako Dni Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii).

(patrz fotoreportaż - 83 zdjęcia)

P A T R O N I N S T Y T U T U

prof. August Chełkowski Profesor August Jan Teodor Ignacy Chełkowski urodził się 27 lutego 1927 roku w Telkwicach na Warmii jako drugie z kolei dziecko spośród dziesięciorga, których rodzicami byli Państwo Franciszek i Emilia (z domu Mieczkowska) Chełkowscy.

Pan Franciszek Chełkowski, polski ziemianin, był aktywnym działaczem Związku Polaków w Niemczech. W 1930 roku rodzina Państwa Chełkowskich nielegalnie przekroczyła granicę niemiecko - polską i osiedliła się w poznańskiem; początkowo w Kobylnicy, a od 1935 roku w Golęcinie - obecnie dzielnicy Poznania.

Pan Franciszek Chełkowski zarządzał folwarkiem Wydziału Rolniczo - Leśnego Uniwersytetu Poznańskiego i kiedy we wrześniu 1939 ogłoszono mobilizację, a Wojsko Polskie wezwało do dostawy koni dla potrzeb Armii, ojciec Profesora zorganizował ich transport. Mosty na Warcie zostały wysadzone przez polskich saperów. Konie przeprawiać musiano wpław przez rzekę. W trakcie przeprawy - 5 września - ojciec Profesora utonął.

Po wkroczeniu Niemców do Poznania gestapo poszukiwało Franciszka Chełkowskiego ze względu na jego patriotyczną działalność na terenie Warmii. W wyniku tej akcji matka Profesora wraz z pięciorgiem dzieci, wśród nich znalazł się również dwunastoletni August, wywiezieni zostali do obozu. Pozostałym pięciorgiem rodzeństwa Profesora zaopiekowała się babcia. Po wyjaśnieniu, że poszukiwany Franciszek nie żyje, Niemcy wypuścili matkę z dziećmi. Całą wojnę rodzina Chełkowskich przeżyła w Poznaniu przy ulicy Kościelnej.

Jeszcze przed wojną Profesor Chełkowski ukończył sześcioklasową Szkołę Powszechną i zgodnie z polityką okupanta jako Polak nie mógł uczęszczać do szkoły średniej. Od czternastego roku życia do końca wojny pracował w banku, początkowo jako goniec a następnie jako tzw. pomoc biurowa.

Po zakończeniu wojny rozpoczyna się okres intensywnego nadrabiania wymuszonej wojną przerwy w edukacji. W maju 1948 roku, po zdaniu egzaminu maturalnego w znanym poznańskim Gimnazjum im. Karola Marcinkowskiego, Profesor starał się o przyjęcie do Poznańskiej Szkoły Inżynierskiej. Jednak jako tzw. "element obcy klasowo" Profesor nie został studentem przyszłej Politechniki. Fizyka na Uniwersytecie Poznańskim nie miała tego typu uprzedzeń klasowych i w ten sposób Profesor został fizykiem ze względów politycznych. Już od II-go roku studiów pracował jako asystent w Szkole Inżynierskiej.

W 1951 roku Profesor Chełkowski poślubił Panią Halinę Smułkowską, studentkę biologii Uniwersytetu Poznańskiego. W 1952 roku został magistrem fizyki i przez kilka miesięcy pracował jako nauczyciel fizyki w Żeńskim Gimnazjum im. Generałowej Zamoyskiej, po czym rozpoczął aspiranturę w katedrze profesora Arkadiusza Piekary - wybitnego fizyka - twórcy polskiej szkoły fizyki zjawisk nieliniowych. Stopień doktora fizyki uzyskał w 1959 roku, a habilitację w cztery lata później. W tym okresie prof. Chełkowski zajmował się badaniem tzw. odwrotnego zjawiska nasycenia dielektrycznego, odkrytego przez Arkadiusza Piekarę jeszcze przed wojną. Uzyskane przez Profesora wyniki eksperymentalne potwierdziły m.in. istnienie wspomnianego efektu w nitrobenzenie, o-nitroanizolu i innych pochodnych benzenu. Precyzyjne dane eksperymentalne pozwoliły na opracowanie nie tylko jakościowego, ale i ilościowego modelu teoretycznego. W swej rozprawie habilitacyjnej profesor Chełkowski zastosował zjawisko nasycenia dielektrycznego do analizy ruchów wewnątrzmolekularnych w halogenopochodnych węglowodorów nasyconych.

Od 1965 roku drugim miejscem pracy Profesora była Filia Uniwersytetu Jagiellońskiego w Katowicach, dokąd dojeżdżał z wykładami z podstaw fizyki oraz fizyki ciała stałego. W 1967 roku wraz z kilkuosobową grupą fizyków poznańskich przeniósł się służbowo do Katowic, gdzie objął Katedrę Fizyki Ciała Stałego. W rok później powstał Uniwersytet Śląski i zaczął się długi proces tworzenia katowickiej szkoły fizyki, nierozerwalnie związanej z nazwiskiem Profesora Chełkowskiego.

Na Uniwersytecie Śląskim Profesor pełnił w zasadzie prawie wszystkie funkcje akademickie; od kierownika Katedry, a po zmianie ustawy, kierownika Zakładu, Dyrektora Instytutu, Dziekana Wydziału, Prorektora i Rektora włącznie. Niektóre z tych funkcji kończyła nie mijająca kadencja, a decyzja polityczna. Długą, bo trwającą od 1969 roku kadencję dyrektora Instytutu Fizyki, zakończyło 1-szego kwietnia 1976 pismo ówczesnego Rektora odwołujące z dnia na dzień Profesora z tej funkcji. Było to niedługo po wyborach do sejmu, w których Profesor z żoną i pełnoletnimi dziećmi korzystali z prawa do tajności głosowania i weszli w lokalu wyborczym za kotarę. Wszyscy kojarzyliśmy te dwa fakty.

Jeszcze dramatyczniej zakończyła się kadencja rektorska Profesora Chełkowskiego. W dniu wprowadzenia stanu wojennego Profesor Chełkowski jako jedyny urzędujący rektor polskiej uczelni został internowany i w kilka tygodni po tym wydarzeniu odwołany przez urzędującego ministra ze stanowiska rektora.

Po odzyskaniu niepodległości Profesor Chełkowski znalazł się na liście rekomendowanych przez "Solidarność" i Lecha Wałęsę kandydatów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. Był Senatorem wszystkich kadencji za jego życia, a w czasie drugiej był Marszałkiem Senatu - trzecią osobą Trzeciej Rzeczypospolitej.

Profesor stworzył kilka szkół fizyków, które kontynuowane są przez jego uczniów w Uniwersytecie Śląskim. Jest grupa fizyków, głównie w Zakładzie Fizyki Molekularnej zajmująca się zastosowaniem nieliniowych metod do badania dynamiki molekularnej i przejść fazowych w fazie skondensowanej. Jest to owoc jeszcze "poznańskiej" aktywności naukowej Profesora. Po przyjeździe do Katowic, uwzględniając m. in. specyfikę regionu wielkoprzemysłowego, Profesor zajął się poszukiwaniem technologii otrzymywania oraz badaniem budowy i własności magnetycznych związków o strukturze spinelowej. Tematyka ta kontynuowana jest w Zakładzie Fizyki Ciała Stałego, Zakładzie Fizyki Magnetyków oraz Zakładzie Krystalografii Instytutu Chemii. Po rocznym pobycie w Stanach Zjednoczonych Profesor przystąpił do organizowania nowego w naszym środowisku kierunku badań - w zakresie fizyki metali. Opracowano nową technologię otrzymywania monokryształów stopów metali przejściowych i ziem rzadkich oraz magnetyków o strukturze perowskitu. Otrzymane - nowe materiały - były i są obiektem badań zarówno struktury krystalicznej, jak i podstawowych własności fizycznych - głównie magnetycznych. Wszyscy, którzy zajmują się fizyką ciała stałego, wiedzą jak niewdzięczną jest praca nad otrzymaniem materiałów o wysokiej jakości. Kryształy uzyskane w Zakładzie Profesora stanowią również cenny materiał badawczy dla innych ośrodków krajowych i zagranicznych.

Profesor współpracował z ważniejszymi ośrodkami naukowymi w Polsce i z wieloma, nie tylko europejskimi, ośrodkami zajmującymi się fizyką ciała stałego. Przykładem międzynarodowego uznania wysokiego poziomu reprezentowanego przez zespół Profesora może być np. ufundowanie wspólnymi, niemiecko - polskimi środkami finansowymi najwyższej światowej klasy spektrometru fotoelektronów do badania struktury elektronowej w ciele stałym. Wartość tego urządzenia wynosi milion dolarów. Spektrometr ten służył będzie m.in. dyplomantom z Uniwersytetu w Osnabrück.

Profesor Chełkowski był promotorem ponad dwudziestu doktoratów. Kilkunastu spośród wypromowanych przez Niego doktorów uzyskało stopień naukowy doktora habilitowanego.

Zmarł 31 października 1999 roku w Warszawie. Został pochowany na Cmentarzu Junikowskim w Poznaniu.